Malena

Μια ηρωίδα απ’ τα παλιά

Στα τραγούδια του tango συχνά συναντάμε ιστορίες που άλλοτε σχετίζονται με πραγματικά γεγονότα και καθημερινές εικόνες κι άλλοτε εμπνέονται από τη λαϊκή φαντασία. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, πάντως, εξάπτουν την περιέργεια των portenos και χτίζουν μύθους γύρω από τη γενεαλογία τους. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή ενός τέτοιου μύθου, το 1941 ο Ηomerο Manzi επιστρέφοντας στο Μπουένος Άιρες από ένα ταξίδι του στο Μεξικό, έκανε μια στάση στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας. Εκεί, σε ένα κλαμπ της εποχής, έτυχε να ακούσει την Elena de Toledo, καλλιτεχνικό όνομα της Elena Tortolero, τραγουδίστριας αργεντίνικης καταγωγής. Ποτέ δεν θα μάθουμε πώς τραγουδούσε η Εlena, ξέρουμε όμως πως στο σκοτεινό τόνο της σπασμένης της φωνής, μιας φωνής που την έκανε να μη μοιάζει με καμία, ο Manzi αναγνώρισε κάτι από την ουσία του τάνγκο: ο ήχος της είχε τον πόνο του μπαντονεόν. Ένας δεσμός χτίζεται, πώς μπορούσε κάποιος να φτάσει τόσο κοντά, μια ποιητική φαντασίωση γεννιέται, καινούργιο τραγούδι η ομολογία του ποιητή: Μαλένα, το νιώθεις πιο πολύ κι από μένα... Τα σκοτεινά σου μάτια, τα χέρια σου, το τραγούδι σου, δυο περιστέρια που κρυώνουν, παιδιά παρατημένα... Κάθε στίχος και μια εικόνα, ένα πλήθος από μεταφορές εγκαινιάζει μια νέα στιχουργική γλώσσα, ανοίγοντας το δρόμο για την ποίηση των τάνγκος. Το τραγούδι της Μαλένας έχει το κρύο στερνού αποχαιρετισμού.

* Επιστρέφοντας στο Μπουένος Άιρες, ο Homero Μanzi έδωσε τη Malena στον Lucio Demare, ο οποίος αφού συνέθεσε τη βασική μελωδία την παρέδωσε στον Anibal Troilo, που το ερμήνευσε πρώτος με την ορχήστρα του το 1942, με ερμηνευτή τον Francisco Fiorentino. Εκτός από την εκτέλεση του Troilo, πολύ ωραίες είναι η πιανιστική εκτέλεση του Lucio Demare, αλλά και μία ορχηστρική του Osvaldo Pugliese.

Cafe de los Angelitos

Yo te evoco, perdido en la vida                                         Σε αναπολώ χαμένο από τη ζωή

y enredado en los hilos del humo                                     και τυλιγμένο στου καπνού τα νήματα

frente a un grato recuerdo que fumo                                σε μια γλυκιά ανάμνηση που στο τσιγάρο

y a esta negra porción de café                                          και σε μια κούπα δυνατού καφέ ρουφώ

¡Rivadavia y Rincón!...                                                     Ριδαβία και Ρικόν...
Vieja esquina                                                                   Γωνία από το παρελθόν                                   

de la antigua amistad que regresa                                  της παλιάς φιλίας που γυρίζει

coqueteando su gris en la mesa que está                       στα γκρίζα τυλιγμένη στο τραπέζι

meditando en sus noches de ayer                                   καθώςσκέφτεται τις χθεσινές βραδιές

¡Café de los Angelitos!                                                     Καφέ των Αγγέλων

¡Bar de Gabino y Cazón!                                                  μπαρ του Γκαμπίνο και του Γκαζόν

Yo te alegré con mis gritos                                               σε ζωντάνευα με τη φωνή μου                                                

en los tiempos de Carlitos                                                τον καιρό του Καρλίτος

por Rivadavia y Rincón                                                    στη γωνία Ριβαδάβια και Ρικόν

¿Tras de qué sueños volaron?                                        Πέρα από ποια όνειρα πέταξαν 

¿En qué estrellas andarán?                                            σε ποια αστέρια θα περπατούν

Las voces que ayer llegaron                                           οι φωνές που χθες έφτασαν

y pasaron, y callaron                                                       και πέρασαν και σωπασαν

¿dónde están?                                                                πού είναι;

¿Por qué calle volverán?                                                σε ποιο δρόμο θα επιστρέψουν;

Cuando llueven las noches su frio                                  Όταν βροχή οι κρύες νύχτες φέρνουν

vuelvo al mismo lugar del pasado                                   στο ίδιο μέρος από το παρελθόν γυρνώ

y de nuevo se sienta a mi lado                                        και κάθεται πλάι μου ξανά

Betinoti, templando la voz                                                ο Μπετινότι με την τρεμάμενη φωνή

Y en el dulce rincón que era mío                                     Και στη γλυκιά φωνή που ήταν δικιά μου                                

su cansancio la vida bosteza                                           κουρασμένη χασμουριέται η ζωή

porque nadie me llama a la mesa de ayer                       γιατί στο χθεσινό τραπέζι κανείς δεν με καλεί

porque todo es ausencia y adiós                                     αφού όλα πόνος είναι κι απουσία

Malena

Malena canta el tango como ninguna                  Η Μαλένα λέει το τάνγκο όπως καμία

y en cada verso pone su corazon                        σε κάθε στίχο βάζει την ψυχή της

a yuyo del suburbio su voz perfuma                  άρωμα χορταριού της γειτονιάς βγάζει η φωνή της

Malena tiene pena de bandoneon                        η Μαλένα έχει τον πόνο του μπαντονεόν

Tal vez, alla en la infancia                                   Ίσως στα παιδικά της χρόνια

su voz de alondra                                                η κορυδαλλένια της φωνή 

tomo ese tono oscuro del callejon                       να πήρε αυτή τη σκοτεινή του σοκακιού χροιά

ο acaso aquel romance que solo nombra             ή ίσως να είναι αυτός ο έρωτας που μόνο ονομάζει

cuando se pone triste con el alcohol                   όταν θλιμμένη την κάνει το ποτό

Malena canta el tango con voz de sombra          η Μαλένα λέει το τάνγκο με φωνή σκιάς

Malena tiene pena de bandoneón                       η Μαλένα έχει τον πόνο του μπαντονεόν

Tu cancion                                                         Το τραγούδι σου

tiene el frio del ultimo encuentro                       έχει το κρύο συνάντησης στερνής

tu cancion                                                          το τραγούδι σου

se hace amarga en la sal del recuerdo                 γίνεται πικρό στης ανάμνησης τη γεύση

Yo no se                                                            Δεν ξέρω

si tu voz es la flor de una pena                         αν η φωνή σου είναι του πόνου το λουλούδι

solo se que al rumor de tus tangos                    ξέρω μόνο πως στον ήχο του τάνγκο σου Μαλένα

te siento mas buena                                           σε νιώθω πιο καλή               

mas buena que yo                                              από μένα πιο καλή

Tus ojos son oscuros como el olvido                Τα μάτια σου είναι σκούρα σαν τη λησμονιά

tus labios, apretados como el rencor                 τα χείλη σου σφιγμένα σαν το μίσος

tus manos, dos palomas que sienten frio          τα χέρια σου δυο περιστέρια να κρυώνουν

tus venas tienen sangre de bandoneon               στις φλέβες σου ρέει το αίμα του μπαντονεόν

Tus tangos son criaturas abandonadas              Τα τραγούδια σου είναι παιδιά παρατημένα

que cruzan sobre el barro del callejon                που στη σοκακιού τη λάμψη περπατούν

cuando todas las puertas estan cerradas            όταν όλες οι πόρτες μένουν κλειστές

y ladran los fantasmas de la cancion                  και κραυγάζουν του τραγουδιού σου τα φαντάσματα

Malena canta el tango con voz quebrada           η Μαλένα λέει το τάνγκο με φωνή σπασμένη

Malena tiene pena de bandoneon                      η Μαλένα έχει τον πόνο του μπαντονεόν