Osvaldo Pugiese, Desde el alma (Al Colon, al Colon)

Osvaldo Pugliese (2)

Αξίζει να σταθούμε λίγο ακόμα στον Osvaldo Pugliese, ίσως γιατί του έχουμε αδυναμία – όχι
αδικαιολόγητα, και σίγουρα όχι μόνο εμείς. Ως μουσικός, ο Pugliese έφερε μια αλλαγή στον ήχο και την αίσθηση του τάνγκο, ενώ ήδη από το 1921, έφηβος ακόμα, έγραψε το Recuerdo, ένα τραγούδι που θα έμενε στην ιστορία, κάνοντας έκτοτε αισθητή την παρουσία του στη δουλειά κάθε ενορχηστρωτή και ανοίγοντας ένα νέο δρόμο στη μουσική σύνθεση. Όπως κάθε μουσικός της εποχής, το όνειρό του ήταν να φτιάξει δική του ορχήστρα. Το 1936, σε ηλικία 31 ετών, δημιούργησε το πρώτο του σεξτέτο, ενώ λίγο αργότερα έφτιαξε την Orchestra Tipica Pugliese, μία από τις μακροβιότερες και πιο ξεχωριστές ορχήστρες της μουσικής ιστορίας του τάνγκο, που με κάποιες αλλαγές στη σύνθεσή της διήρκησε μέχρι το τέλος της ζωής του.
Όμως ο Pugliese δεν ήταν αγαπητός μόνο λόγω της ιδιότητάς του ως μουσικού, αλλά κυρίως, ιδιαίτερα στους κύκλους των λαϊκών στρωμάτων των φτωχών συνοικιών της πόλης, εξαιτίας της κοινωνικής του δράσης. Δεν ήταν η δόξα ή ο πλουτισμός που τον ενδιέφεραν, ήταν πολιτικός ακτιβιστής σε εποχές που οι απαγορεύσεις και η δίωξη των πολιτικών φρονημάτων ήταν καθεστώς. Ως μέλος από το 1936 και αργότερα ηγετικό στέλεχος του Κομουνιστικού Κόμματος της Αργεντινής όχι μόνο εκδιώχθηκε καλλιτεχνικά από τα μέσα στης εποχής, σαν ένα είδος λογοκρισίας, αλλά υπέμεινε διώξεις και συνεχείς κρατήσεις στη φυλακή. H ορχήστρα του συνέχιζε να παίζει κι όταν εκείνος ήταν απών, με την παρουσία του να υποδηλώνεται από ένα κόκκινο γαρίφαλο που άφηναν οι μουσικοί στην άδεια θέση του στο πιάνο. Οι ιδέες του και η δράση του στο πλευρό των εργατών των λαϊκών προαστίων δημιούργησε πλήθος φανατικών που τον ακολουθούσαν παντού και τον θαύμαζαν.
Χαρακτηριστικό της εντιμότητας και του ήθους του, η ορχήστρα του ήταν η μόνη που όλοι οι μουσικοί, συμπεριλαμβανομένου και του διευθυντή της, πληρώνονταν ακριβώς το ίδιο. Για πολλά χρόνια οι οπαδοί του φώναζαν στο κλείσιμο των εμφανίσεών του «στο Colon!». Αυτό συνέβη μόλις το 1985, κι ενώ είχε ήδη παίξει στα μεγάλα θέατρα του κόσμου στη Ρωσία, την Κίνα, την Ιαπωνία, όταν σε ηλικία 80 χρόνων αποθεώθηκε από τους ακροατές του μεγαλύτερου θεάτρου στο Μπουένος Άιρες. Στην κηδεία του πλήθος κόσμου πλημμύρισε το δρόμο συνοδεύοντας τη σωρό, ενώ το La Yumpa ηχούσε πένθιμα, τελευταίος αποχαιρετισμός στον αγαπημένο καλλιτέχνη.

«Δεν βλέπω τον εαυτό μου σαν καλλιτέχνη, αλλά σαν σκληρά εργαζόμενο μουσικό. Και για να πω την αλήθεια, ένα ευνοοημένο σκληρά εργαζόμενο, γιατί οι σκληρά εργαζόμενοι δουλεύουν στα εργοστάσια. Αλλά πάντα λέω ότι βλέπω τον εαυτό μου σαν έναν από αυτούς.... ....Έφτιαξα την ορχήστρα το 1939. Είχα τους υποστηριχτές μου εκείνο τον καιρό και συνήθιζαν να με ακολουθούν και να φωνάζουν κατά τη διάρκεια των shows. Δεν ήταν πως δεν μου άρεσε, αλλά πάντα έλεγα στον εαυτό μου, να είσαι ταπεινός, μη γίνεσαι αλαζόνας». -Osvaldo Pugliese

Osvaldo Pugliese (1)

Όταν πια οι χορευτές στη μιλόνγκα έχουν χορέψει όλα τα άλλα, αργά τη νύχτα, έρχεται η στιγμή της ορχήστρας του Osvaldo Pugliese. Ατμόσφαιρα μυσταγωγίας, γρήγορες κινήσεις που εναλλάσσονται με παύσεις και αργόσυρτες μεταφορές άξονα που συνοδεύουν τα αργά μέρη, έντονη δραματικότητα στις κινήσεις. Η μουσική του είναι η αγαπημένη των χορευτών, ένα πεδίο με ανεξάντλητες δυνατότητες έκφρασης... Ο Pugliese δεν είναι εύκολος να τον χορέψεις, αλλά είναι αυτός που μπορεί να σου διδάξει πώς να χορεύεις ακούγοντας τη μουσική και ακολουθώντας τα παιχνίδια της. Έντονα παρεστιγμένος ρυθμός, πολυπλοκότητα ηχητικών επιπέδων, μουσικές μελωδικές φράσεις που εξελίσσονται απρόβλεπτα, εναλλαγή αργών και γρήγορων ρυθμικών τέμπος, ήχοι που διαρκούν περισσότερο από ό,τι αναμενόταν, υποβλητικά σόλο των μπαντονεόν... 

Τη μουσική του δεν μπορείς να την μετρήσεις έτσι απλά, οι φράσεις της δεν χωρίζονται σε 8 εύκολα αναγνωρίσιμους χρόνους, όπως συμβαίνει συνήθως. Υπάρχει μια ρυθμική πυξίδα που σε προσανατολίζει χορευτικά και υποννοείται πίσω από κάθε μέτρο, αν μάθεις να την προσέχεις είναι ξεκάθαρη... yum-pa, yum-pa, yum-pa... Πρόκειται για λέξη δικής του επινόησης (και τίτλος του ομώνυμου κομματιού), που υποδηλώνει το χαρακτηριστικό ρυθμικό κράτημα που υφαίνεται υπογείως σαν ρυθμικός καμβάς, με τον πρώτο και τον τρίτο χτύπο του ρυθμού να έχουν περισσότερη ένταση από τον δεύτερο και τον τέταρτο. Με το La Yumpa να αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της γραφής του, ο Pugliese δίνει νέα φυσιογνωμία στο τάνγκο, δημιουργώντας από την αρχή έναν τρόπο παιξίματος που συνδυάζει τέλεια μία σύνθετη αρμονική δομή με τη δυνατότητα χορευτικής προσαρμογής και έκφρασης. Αναμφίβολα ο ήχος της ορχήστρας του είναι ξεχωριστός, στέκεται στο πιο υψηλό στιλιστικά σημείο του ορχηστρικού τάνγκο. Παρ’ όλα αυτά, αν και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα από άποψη μουσικής σύνθεσης, η ορχήστρα του Pugliese δεν προσφέρεται για ακρόαση, μόνο και μόνο γιατί είναι δύσκολο, ακούγοντά την, να μη νιώσει κανείς αυτή την επείγουσα επιθυμία να χορέψει...